STAK-opvolging: waarde kan over, fiscale druk blijft

Een Nederlandse uitspraak in hoger beroep uit 2026 heeft STAK-opvolging bij vastgoedrijke familiebedrijven opnieuw onder de aandacht gebracht. De overdracht van certificaten kan vragen over overdrachtsbelasting oproepen, ook als de onderneming gewoon doorgaat en er geen pand wordt verkocht. Daardoor worden zeggenschap, economisch belang en bewijs van voortzetting belangrijk in het dossier.

Waarom dit belangrijk is

Een STAK kan een oprichter helpen om economische waarde over te dragen aan de volgende generatie, terwijl juridische aandelen en stemrechten apart blijven. Dat kan nuttig zijn voor familiegovernance. Het kan ook risico geven voor de overdrachtsbelasting als de onderneming veel vastgoed bezit. De Nederlandse regels voor overdrachtsbelasting kunnen bepaalde aandelen of certificaten in een vastgoedrijke entiteit behandelen als een fictieve verkrijging van onroerende zaken. Als de bedrijfsopvolgingsvrijstelling voor de overdrachtsbelasting geldt, kan de kasimpact beperkt blijven. Als de vrijstelling wordt betwist, kan de blootstelling groot zijn. Voor 2026 is het tarief voor niet-woningen 10,4%. De kern voor ondernemers is eenvoudig: een certificatenoverdracht is niet alleen papierwerk. Het dossier moet laten zien wat is overgedragen, wie het heeft gekregen, wie de structuur beheerst, waar de economische waarde zit en hoe de onderneming wordt voortgezet.

Voorbeeld

In de zaak bij het gerechtshof Amsterdam had een vader BV-aandelen ondergebracht in een STAK. De STAK gaf certificaten uit, waarna de vader alle certificaten aan zijn kind schonk. De BV exploiteerde vastgoed via dochtervennootschappen. In de aangifte overdrachtsbelasting werd de transactie behandeld als een fictieve verkrijging van onroerende zaken en werd een beroep gedaan op de bedrijfsopvolgingsvrijstelling. De inspecteur legde later een naheffingsaanslag en belastingrente op van in totaal miljoenen euro’s. Het hof bevestigde een lagere uitkomst en accepteerde in deze feiten niet dat volledige formele zeggenschap naar het kind moest overgaan om de vrijstelling toe te passen. Dat maakt niet iedere overdracht van STAK-certificaten veilig. Het huidige beleid kijkt nog steeds strenger naar certificaten in vastgoedrijke lichamen, omdat certificaten meestal wel economisch belang maar geen stemrecht overdragen. Een arrest van de Hoge Raad uit 2026 maakt daarnaast duidelijk dat doorkijkredeneringen in de overdrachtsbelasting grenzen hebben.

XTROVERSO tips

• Houd de fiscale regelingen uit elkaar Vermeng de WBR-vrijstelling voor overdrachtsbelasting niet met de BOR voor erf- en schenkbelasting. Het zijn verschillende regelingen met verschillende voorwaarden.
• Toets eerst of sprake is van een vastgoedlichaam Controleer vóór de vrijstellingsvraag of de vennootschap onder de regels voor vastgoedrijke lichamen kan vallen. Als dat zo is, kunnen aandelen of certificaten gevolgen hebben voor de overdrachtsbelasting.
• Lees de STAK-documenten naast de fiscale positie Bekijk de statuten en administratievoorwaarden van de STAK. Let op stemrechten, bestuursbevoegdheden, economische doorbetaling, overdrachtsbeperkingen en inkoopregels. Deze stukken verklaren de splitsing tussen zeggenschap en waarde.
• Bouw het bewijs van voortzetting vóór ondertekening Het dossier moet laten zien dat de onderneming wordt voortgezet. Zorg dat notulen, managementrollen, contracten, financieringsstukken, waarderingen en aangiften hetzelfde verhaal vertellen.
• Zet gefaseerde overdrachten op één kalender Als de opvolging in stappen gebeurt, breng dan elke schenking, inbreng, herstructurering, aangifte en akte in kaart. Latere stappen kunnen invloed hebben op een eerder beroep op de vrijstelling.
• Bereken het kasrisico Maak een scenario voor overdrachtsbelasting, belastingrente, adviseurskosten en financieringsimpact als de vrijstelling wordt betwist. Vastgoedwaarde kan hoog zijn terwijl de operationele kaspositie beperkt is.

De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Linda Pavan. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel in dit artikel te vormen. AI is alleen gebruikt als hulpmiddel bij het opstellen. De definitieve Nederlandse tekst is persoonlijk nagekeken, geredigeerd en goedgekeurd door Linda Pavan voor publicatie.

Bronnen

• Rechtspraak - Amsterdam Court of Appeal on certificates, OZR, and article 15(1)(b) WBR
• Rechtspraak - Supreme Court limit on doorkijkarresten
• Wettenbank - Besluit Ondernemingsfaciliteiten on OZR shares and certificates
• Belastingdienst - Knowledge group on phased family transfer and later BV contribution
• Wettenbank - WBR article 15 family business succession exemption
• Wettenbank - WBR article 4 OZR shares as fictitious real estate
• Belastingdienst - Transfer tax for business assets and OZR shares